Veelgestelde vragen - Projecten

Het nieuwe schema geeft aan dat het aantal bovengrondse kilometers hoogspanningslijnen in de toekomst niet meer mag toenemen. Van het gehele Nederlandse elektriciteitsnet van centrale tot stopcontact ligt zo'n 97% ondergronds, in totaal zo'n 260.000 km. Alleen de zwaardere transport- en distributielijnen (ca 9000 km) zijn bovengronds aangelegd. Het kabinet heeft nu besloten dat de totale lengte van bovengrondse lijnen niet verder mag toenemen. Als er een nieuwe verbinding wordt aangelegd, dan moet dat of via een ondergrondse kabel of er moet ergens anders een gelijke lengte bovengrondse lijn verdwijnen.

Op dit moment wordt er nog gewerkt aan nadere invulling van het beleid. Er komt een antwoord op vragen als: In welke omstandigheden wordt er ondergronds gelegd? Waar gebeurt dat? Binnen welke termijn gebeurt dat? Wat zijn de (milieu)effecten op de ondergrond? Deze vraagstukken worden nu eerst zorgvuldig onderzocht.

Een bovengrondse verbinding is goedkoper, goed te onderhouden en zichtbaar. Er gelden beperkingen voor werken dicht bij bovengrondse lijnen, gezien de hoge elektrische spanningen. Zo mag er niet te hoog worden gebouwd in de nabijheid van hoogspanningverbindingen, maar wel kan de grond gebruikt worden voor bijvoorbeeld landbouw of natuurrecreatie. Bij ondergrondse kabels moet er een strook rond de kabel geheel vrij blijven van activiteiten, want bij een storing moet de netbeheerder er altijd bij kunnen.

Het hoogspanningsnet van TenneT is bijna in zijn geheel bovengronds aangelegd. Vooral het aanleggen van 380kV-verbinindingen gebeurt wereldwijd maar op zeer beperkte schaal ondergronds. Niet alleen de kosten spelen een rol, maar er zijn ook technische nadelen aan het ondergronds aanleggen van 380kV. Dat kan gevolgen hebben voor de stabiliteit van het gehele elektriciteitsnet, daarvoor zijn forse compensatiemaatregelen nodig. Bovendien is het storingsherstel langer (2-20 dagen ) dan bij een bovengrondse lijn (8- 48 uur). In Nederland is op dit moment alleen de waterkruising onder de Nieuwe Waterweg ondergronds aangelegd. Het is technisch wel makkelijker om verbindingen van 110kV of 150kV ondergronds aan te leggen. Dat gebeurt ook steeds vaker. Zo wordt er in 2008/2009 een kabel aangelegd tussen Haaksbergen en Hengelo.

Dat hangt van het project af. In projecten van nationaal belang bepaalt de Rijksoverheid de keuze, zoals in het project Randstad380kV. Daarbij maakt ze een keuze tussen alle mogelijkheden. In de meeste gevallen heeft ook de toezichthouder DTe een rol. Bij elk project wordt in het kader van de vergunningverlening een uitgebreid afweging gemaakt.

TenneT is actief met innovatieve ontwikkelingen, zowel bovengronds als ondergronds. Zo heeft TenneT een magneetveldarme mast ontwikkeld, die landschappelijk goed kan worden ingepast. Daarnaast participeert TenneT in verschillende studiegroepen om ondergrondse aanleg verder te ontwikkelen. Zo is TenneT aangesloten bij het Nederlands kenniscentrum voor ondergronds bouwen (COB).

De kosten voor ondergrondse aanleg zijn lastig aan te geven. Dat hangt af van factoren als specifieke omgeving, soort verbinding en technische mogelijkheden. In het algemeen wordt gezegd dat ondergrondse aanleg van 380kV-verbindingen ongeveer 10 miljoen euro duurder is per kilometer dan een bovengrondse verbinding.

Ook dat hangt af van de situatie. In de meeste gevallen zijn de kosten van het Nederlandse landelijke transportnet voor stroom gesocialiseerd. Dat betekent dat ze via de transporttarieven worden verrekend in de elektriciteitsprijs en dus worden de kosten door alle energieverbruikers betaald. Het kan echter ook zijn dat een bepaalde onderneming of gemeente betaalt voor de kosten van het ondergronds brengen van een (stukje) bestaande hoogspanningsverbinding.

Zowel bovengrondse als ondergrondse verbindingen hebben magnetische velden. Bij ondergrondse verbindingen is deze magneetzone smaller, maar uitgedrukt in microtesla wel hoger. 

Door de aanleg ontstaat zowel in de zuidelijke als in de noordelijke Randstad een ringvormig hoogspanningsnet, dat de infrastructuur versterkt. Beide ringen worden bovendien gekoppeld aan het landelijke hoogspanningsnet. Investeren in het vergroten van de transportcapaciteit is noodzakelijk om de leveringszekerheid te kunnen blijven garanderen en de betrouwbaarheid van het systeem te verhogen.

Voor meer informatie verwijzen wij u naar de rubriek 'Projecten/Randstad380'.

In Noorwegen zorgt waterkracht voor 99% van de opwekking van elektriciteit. Mede daardoor levert de verbinding lagere en stabieler prijzen op voor de Nederlandse markt. Bovendien draagt de kabel bij aan de leveringszekerheid in beide landen en bevordert de marktwerking op en liquiditeit van de Nederlandse markt. De kabel staat open voor elektriciteitstransporten in beide richtingen. Afhankelijk van vraag en aanbod. Nederland kent met name fossiele energieopwekking door gas- en kolen.
 
TenneT verwacht dat Nederlandse energiecentrales door de NorNed-kabel efficiënter kunnen blijven draaien en dan met name 's nachts elektriciteit kunnen leveren aan Noorwegen waarmee het water uit de spaarbekkens kan worden gespaard en tijdens de dagelijkse Nederlandse piekvraag kan worden benut. Daarom wordt momenteel aan het project 'NorNed' gewerkt. De Scandinavische en Nederlandse elektriciteitsmarkten worden gekoppeld met behulp van de elektriciteitsbeurzen APX en Nord Pool Spot. De verwachte opbrengst als gevolg van prijsverschillen tussen de beide markten, maakt de kabel rendabel. 

Voor meer informatie verwijzen wij u naar de rubriek 'Projecten, NorNed'.

Boringen en lijnen ondergronds leggen is over het algemeen duurder en de projecten moeten -doorgaans- vanuit de overheid (met maatschappelijk kapitaal) gefinancierd worden. Hiervoor is niet altijd voldoende draagvlak.

Wintrack is een nieuw concept voor hoogspanningslijnen met een veel kleiner magneetveld dan bij bestaande lijnen. Er wordt gebruik gemaakt van masten die grotendeels van kunststof zijn en nog maar voor een klein deel uit metaal bestaan. De ontwikkeling is belangrijk omdat het Ministerie van VROM met het oog op magneetvelden een aangescherpte richtlijn wil vaststellen die nieuwbouw bij bestaande hoogspanningslijnen in een groter gebied niet meer toestaat. Bovendien beperkt de richtlijn ook de ruimte voor het aanleggen van nieuwe lijnen. Bij een hoogspanningslijn van 380 kV mag volgens de nieuwe richtlijn op een grondstrook van circa 300 meter rond de hoogspanningslijn geen nieuwe bebouwing komen. Bij het Wintrack-concept bedraagt deze afstand slechts 75 meter. 

Voor meer informatie verwijzen wij u naar de rubriek 'Projecten, Wintrack'.